Áfangaheimili Verndar

Fang­ar koma sum­ir hverj­ir úr fang­elsi og eiga ekk­ert húsa­skjól og eru jafn­vel stór­skuldug­ir. mbl.is/​Krist­inn Ingvars­son

Þrá­inn seg­ist sjálf­ur hafa tekið það að sér að leita lausna og ræða við „mann og ann­an“ í slík­um skulda­mál­um. Hann seg­ir mörg dæmi þess að menn í erfiðri skulda­stöðu sem hafa viljað koma lífi sínu á rétta braut hafi fengið til þess aðstoð. „Ef menn eru til­bún­ir að snúa af leið þá eru all­ir til­bún­ir að hjálpa.“

Hins veg­ar er afstaða sumra þannig að þeir vilja ekki eða finnst þeir ekki geta  snúið við blaðinu. 

Dæmi eru um það að fang­ar kvíði því að fara af Vernd eft­ir að hafa dvalið þar um tíma í þeirri reglu og því skjóli sem þar fæst. „Menn eru oft í óvissu. Fjár­mál eru í ójafn­vægi og sömu­leiðis fjöl­skyldu­mál­in,“ seg­ir Þrá­inn.

Hann bend­ir á að þegar fang­ar hafi lokið afplán­un bjóðist þeim sömu úrræði og öll­um öðrum, hvort sem það snýr að hús­næðis­leit, meðferð eða fjár­hagsaðstoð.

Biðja um að fá að vera leng­ur

Flest­ir þeir sem ljúka afplán­un á Vernd eru komn­ir með hús­næði þegar þeir fara þaðan. Fang­ar geta nú afplánað hluta dóma sinna und­ir ra­f­rænu eft­ir­liti. Ekki er hægt að kom­ast í það úrræði nema að hafa fasta bú­setu. „Það hef­ur komið fyr­ir ein­staka sinn­um að menn hafa beðið um að fá að vera leng­ur hjá okk­ur á meðan er verið að finna hús­næði,“ seg­ir Þrá­inn.

Þrá­inn hef­ur verið lengi viðloðandi Vernd eða í þrjá­tíu ár. Hann seg­ir margt hafa breyst, m.a. það að vist­un fanga inn­an lokaðra fang­elsa hafi styst. Því beri að fagna.

Erfið staða hjá hópi fanga

Á þess­um ára­tug­um hef­ur skjól­stæðinga­hóp­ur­inn breyst tölu­vert. Áður hafi fang­ar oft verið í verri mál­um en nú. „Áður voru fíkni­sjúk­dóm­ar þeirra lengra gengn­ir og erfiðara að eiga við það og marg­ir þeirra voru hrein­lega á göt­unni.“

 Sá hóp­ur er ekki stór í dag.

En núna glíma fleiri fang­ar en áður við blandaðan vanda sem teng­ist fíkn, hegðun og geðsjúk­dóm­um. Aðstæður þeirra eru erfiðast­ar, að mati Þrá­ins. Þeir geta ekki dvalið  á Vernd og sér­stök úrræði fyr­ir þá er ekki í boði í dag. Út af fíkn næst stund­um ekki að vinna á und­ir­liggj­andi vanda og öf­ugt. Þá er afeitrun hjá þess­um mönn­um oft mjög erfið.

Fang­arn­ir fyrr­ver­andi sem rætt var við í fyrr­nefndri meist­ara­prófs­rit­gerð, var tíðrætt um veika fanga inni á Litla-Hrauni.  Þeim fannst þess­ir ein­stak­ling­ar geta verið óút­reikn­an­leg­ir og töldu að eft­ir­lit með þeim hafi ekki verið nægj­an­legt og þeir kom­ist upp með að taka ekki lyf­in sín held­ur safna þeim sam­an og selja þau öðrum föng­um.

Nokkr­ar krafta­verka­sög­ur

Þrá­inn þekk­ir mörg dæmi þess að menn sem hafa verið á Vernd hafi al­gjör­lega snúið við blaðinu og byggt upp gott líf. „Þær eru nokkr­ar krafta­verka­sög­urn­ar,“ seg­ir hann. „Það eru al­veg ótrú­leg­ustu menn sem hafa náð að klára sig á þessu, náð tök­um á hlut­un­um, kom­ist í vinnu og tekið svo þátt í sam­fé­lag­inu, en það er auðvitað meg­in­mark­mið Vernd­ar.“

MBL Sunna